Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Teknik bilgiler/Sorunlar/Çözümler

Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen samara tarih Sal Nis 14, 2009 10:57

Bu başlıkta sizlere enjeksiyonlu sisteme sahip ladaların önemli sensör ve parçalarını tanıtmaya çalışalım
aslında bilindiğinin tersine enjeksiyon sistemi son derece karmaşık görünmesine rağmen çok basit ve ECU tarafından devamlı kontrol altında tutularak düşük tüketim, sağlıklı çalışma ortamı ve en iyi performans hedeflenir. tüm bunların yanısıra çevre kirliliği faktörleri de göz ardı edilmez.

OKSİJEN (Lamda) Sensörü:
egzost borusu üzerinde , katalitik konvektörün önünde bulunur. görevi egzost gazındaki oksijen miktarını ölçmektir. basitçe tarif etmek gerekirse 50 ile 900 milivolt arası elektrik üreterek bunu sinyal olarak ECU ya gönderir. üretilen elektrikteki bu değişkenlik gazdaki oksijen miktarı ile orantılı olarak değişir , sensör kendi kafasına göre bu değişimleri yapamaz. sıcaklık 360 dereceyi aştığında çalışmaya başlar. sensörün çabuk çalışma sıcaklığına erişebilmesi için rezistansla donatılmıştır. bu rezistans ECU tarafından kontrol edilir. ECU sensör çalışma sıcaklığına erişinceye kadar bu rezistansa 450 milivoltluk sabit elektrik akımı gönderir. soğuk haldeki oksijen sensöründeki direnç çok yüksek olacağından ilk etapta elektrik üretemez. bu yüzden . bu durumda ECU sadece kendisinin gönderdiği 450 milivoltluk sinyali görür. motor ve sensör ısındıkça sensörün direnci giderek düşmeye başlar ve sensör kendi değişken elektriğini üretmeye başlar. ECU elektrikteki bu değişimi algılayınca sensörün çalışmaya hazır olduğuna karar verip , kendisinin gönderdiği 450 milivoltluk devamlı enerjiyi keser.
bu durumda hava/yakıt karışımını oksijen sensöründen aldığı değişken sinyale göre ayarlamaya başlar.
Euro3 ve daha ust normlara sahip ladalarda ikinci bir oksijen sensörü daha bulunmakta. bu sensör de hemen katalitik könvektörün arkasındadır. konvektör sonrasındaki çıkan gazların ölçümünü yaparak konvektörün durumu hakkında bilgi verir. ayrıca hava/yakıt karışımının doğru ayarlanabilmesi için yardımcı bir kontrol mekanizması oluşturur.
bozuk oksijen sensörleri istenilen karışımın elde edilmesine mani olacağından hem yakıt sarfiyatı , hem motor sağlığı , hemde çavre kirliliği açısından istenilen bir durum değildir. ECU oksijen sensörünün bozuk olduğuna kanaat getirdiğinde ChekEngine ışığını yakarak yedek moda geçer. bu durumda karışım optimum şarlara göre ayarlanır ve buna bağlı olarak performans kaybı + yakıt tüketiminde yükselme olarak bizlere yansır.
Resim

KATALİTİK KONVEKTÖR :
oksijen sensörüne sahip araçlarda bulunur. En etkili çalışma ortamı ideal hava/yakıt karışımının olduğu ortamdır (14,7:1)
çok büyük bir sıcaklık ortamında çalışır. görevi egzosttan çokan zararlı gazları ayrıştırıp en zararsız hale getirdikten sonra atılmasını sağlamak. iç kısmı çok ince delikli seramik elemandan oluşur. bu deliklerin yüzeyleri platin-iridyum alaşımıyla kaplanmıştır. bu kaplama sıcaklıkla birlikte egzost gazları ile tepkimeye girer ve gaz moleküllerini en az zararlı hale getirir.
en büyük düşmanı bozuk ateşlemedir. öyle ki ateşlenemeyen tek bir silindir bile saniyeden daha kısa sürede katalitik konvektörü çalışamaz hale getirebilir. patlamanın katalitik konvektör içerisinde gerçekleşmesi istenmeyen bir olaydır.
bir başka düşmanı ise yağ yakan motordur. bu da konvektörün gereğinden daha erken bozulmasına neden olur.
Resim

HAVA AKIŞ DEBİMETRESİ (Sensörü)
Hava akış debimetresi enjeksiyon sisteminin en önemli sensörlerinden biridir. zira ECU bu sensörden aldığı bilgilere göre enjektörlerin püskürtme uzunluğunu ayarlar ve en ideal hava/yakıt karışımının ayarlanabilmesi bu sensörün doğru çalışması ile tam bağlantılıdır.
hava filtresi kutusunun hemen arkasında bulunur. burada ağırlıklı olarak anlatmak istediğim ladalarda en sık karşımıza çıkabilecek olan Bosh markalı HFM-5 model hava akış sensörüdür. son derece hassas ve karmaşık bir iç yapısı vardır. çok net ölçüm ve analizler yapabilme yeteneğine sahip devreler , çipler , ısıtıcı rezistans ve üzerinde çok hassas alıcılarla donatılmış ölçüm tellerinden oluşur.
ladalarda kullanılan 3 değişik numaralı bosh markalı hava akış sensörü vardır : 21083-1130010-01 , 21083-1130010-10 ve 21083-1130003-20 numaralı sensörler.
21083-1130010-01 numaralı sensör yazılım kalibrasyon versiyonu M1V13O54,M1V13R59, M1V05F05 ve M7V03E65 olan ECU ile birlikte kullanılır.
21083-1130010-10 numaralı sensör yazılım kalibrasyon versiyonu M7V03E65 olan ECU ile kullanılır
21083-1130003-20 numaralı sensör ise bosh M7.9.7 ECU nun tüm yazılım versiyonlarında kullanılır(1,6 motorlarda)
bu yazılım kalibrasyon versiyonlarını test cihazı ile tespit edebileceğiniz gibi , ECU üzerindeki etikete bakarak da görebilirsiniz.
doğru numaralı sensör kullanmanız önemle tavsiye edilir. aksi halde ECU hatalı değerlendirme yapacaktır ve bu da motorun sağlıklı çalışma şartlarına ve yakıt tüketimine direkt olarak etki edecektir.
Resim

ISI SENSÖRÜ:
Motor bloğundaki soğutma sıvısının sıcaklık bilgilerini verir. Basit bir çalışma prensibi vardır. İç bölümünde sıcaklıga göre değişkenlik gösteren bir direnç bulunur. Burada yüksek sıcaklık düşük direnç ( 130 derecede – 70 Om ) , düşük sıcaklılta yüksek direnç ( - 40 derecede 100800 Om) anlamına tekabul eder. Bu sensör kolay kolay arıza yapmaz. Yaz – kış önerilen oranda antifrizli su kullanımı sensörün duyarlı bölümünün kireçlenmesi , oksitlenmesi , dolayısıyla hassasiyetini önlemiş olur. Soket bağlantılarının gevşek , kirli ve yağlı olmamasına dikkat edilmelidir. Isı sensörünü değiştirirken soğutma sistemi basıncını dengelemek için genleşme kabı kapağını sökmekte yarar var
Resim

GAZ KELEBEK POZİSYON SENSÖRÜ :
Gaz kelebek gövdesi üzerinde bulunur.soketinde 3 adet bağlantı mevcuttur. Bunlardan biri ECU tarafından 5 voltluk vir akım verilir , biri şase bağlantısı , biri de ECU ya sinyal (çıkış voltajı )gönderen bağlantıdır. Tam kapalı gaz kelebeği konumunda çıkış voltajı 0,7 nin altında bir değerdir. Gaza basıldıkça çıkış voltajı yükselmeye başlar ve tam açık gaz kelebeği durumunda bu 4 volt uzerinde bir değere ulaşır. Bu sensöre herhangi bir ayar yapılmasına gerek yoktur. ECU en düşük voltaj değerini tam kapalı gaz kelebeği konumu olarak kabul eder ve tüm değerlendirmeleri buna göre yapar
Resim

KRANK MİLİ POZİSYON SENSÖRÜ :
Bu sensöre aracın en önemli sensörü diyebiliriz. Krank mili dişlisine 1+/- 0,4 mm mesafede yakınındadır. 58 diş bulunan krank dişlisinin (aslında 60 dişlidir , ama iki diş boş bırakılmıştır) her bir dişi 6 dereceye tekabul eder. Boş olan dişliler sensörün önünden her geçtğinde manyetik alan değişimi sayesinde ECU ya sensör vasıtası ile pistonların pozisyonunu ve morot devri hakkında bilgi gönderir. Bu bilgiler sayesinde ECU enjeksiyon süresini ve ateşleme zamanlarını belirler.
Bu sensör kolat kolay arıza vermez , arızalandığı taktirde motoru hiçbir şekilde çalıştırmak mümkün olmaz.
Yedek olarak mutlaka bagajınızda bulunması tavsiye edilen tek sensördür.
Resim

HIZ SENSÖRÜ:
Bu sensörün görevi çekiş aksının her bir turu nda ECU ya 6 adet sinyal göndermektir. Yapılan hız , gidilen yol bu sensör sayesinde belirlenir. Önebaşka görevi de cut-off olayını çalıştırmak ve devre dışı bırakmaktır.

FAZ SENSÖRÜ :
16v Lada motorların tamamında ve 8v Euro 3 ve üstü motorlarda bulunur. Çalışma prensibi krank mili pozisyon sensörününki ile aynıdır. Bu araçlardaki eksantrik mili üzerindeki pim (16v olanlarda eksantrik dişlisi üzerindeki çıkıntı) sensörün her önünden geçtiğinde ECU ya sinyal gider. ECU bu sinyal sayesinde 1 ci silindire ait emme süpapının pozisyonunu belirler ve buna göre püskürtmeyi her enjektör için tek tek ayarlar. Buna tam zamanlanmış püskürtme diyebiliriz. Faz sensörüne sahip olmayan araçlarda bu bilgi krank mili pozisyon sensörüne göre belirlenir. Bu araçlarda paralel püskürtme yapılır (1 ve 4 silindirlere aynı anda , 2ve 3 silindirlere aynı anda şeklinde). Bu yüzdendir ki faz sensörüne sahip araçlar aynı modelin faz sensörne sahip olmayanlarına göre daha düşük yakıt tüketimi gösterir (%10 civarı)
Resim

RÖLANTİ VALFİ :
Bu bir sensör değildir. ECU ya hiçbir bilgi göndermez , sadece ECU dan aldığı komutları uygular. İki kutubu vardır. Bu kutuplardan biri ECU dan aldığı her bir sinyal komutu için iğneyi bir tık ileri , diğer kutup ise sinyal aldığında bir tık geri hareket ettirir. İğnenin ucunda konik bir tıkayıcı vardır ve bu tıkayıcı by-pass kanalının kesitini daraltıp genişletmeye yarar. Gaz kelebeği tam kapalı konumda devreye gire ve kelebek açılmaya başladığı anda devreden çıkar. Motorun rölantide duyduğu hava miktarını by-pass kanalından karşıladığından (tam kapalı gaz kelebek pozisyonunda gerekli hava buradan alınır) rölantiyi direkt olarak etkiler

VURUNTU SENSÖRÜ :
Adından da anlaşılacağı gibi , motorun en büyük düşmanlarından olan vuruntuyu tespit etmektir görevi. ECU bu sensörden aldığı bilgiler doğrultusunda en uygun ateşleme açısını ayarlar. bu sensörüün bozulması halinde ateşleme açısı düzgün ayarlanamayacağından motor vuruntulu çalışabilir. Bu durumdaki uzun süreli kullanımlarda hararet yapmaya kadar gidebilen istenmeyen sonuçlarla karşılaşılabilir.
Resim

BENZİN BASINÇ REGULATÖRÜ :
Enjektör rampası üzerinde bulunur (1.6 motorlarda benzin deposu içindedir). Görevi enjektörler için gerekli yakıt basıncını sağlamaktır. Yaylı tek taraflı bir diyaframa sahiptir. Gerekli basınç sağlandıktan sonra fazla yakıtı depoya geri gönderir.

KANİSTER SELENOİDİ :
Görevi benzin buharlarını yoğunlaştırıp yönlendirmektir. Euro2 ve daha üstü normlara sahip araçlarda kullanımı çevresel kirlilik vaktörlerinden dolayı mecbur edilmiştir.

BENZİN POMPASI :
Ladalarda türbin tipi pompa kullanılmaktadır. Benzin deposu içinde bulunur. görevi yakıt borularına 284 kPa basınçla yakıt pompalamaktır. Bu basıncın üzerindeki fazla yakıt by-pass kanalları vasıtası ile depoya geri pompalanır. Bir röle vasıtası ile çalışır. Kontak anahtarı açıldığı anda röle devreye girerek benzin pompasını çalıştırır ve çok kısa sürede yakıt sistemindeki gerekli olan basınç sağlanmış olur. En büyük düşmanı kirli ve sulu yakıttır. Sorun yaşamamak için deponuzu mümkün oldukça ¼ üzerinde dolu bulundurmakta fayda var
Resim

ENJEKTÖRLER:
Benzinin emme süpaplarına doğru konik bir meşale şeklinde püskürtülmesini sağlar. bu işlemi ECU tarafından kontrol edilen elektromanyetik bir valf sayesinde gerçekleştirir. En büyük düşmanı kalitesiz ve sulu yakıtlardır. Bozuk çelışan enjektör yakıt tüketimini doğrudan etkileyeceği için her 40000 km de bir kontol edilmesi , gerekiyorsa da temizlenmesi tavsiye edilir.
Resim

ATEŞLEME MODÜLÜ (BOBİNİ) :
ECU krank mili pozisyon sensöründen aldığı bilgiler doğrultusunda modüle ateşleme komutları verir. Ateşleme modülünün iki kutubu vardır. Bu kutuplardan biri 1 ve 4 silindirlere ait bujileri aynı anda , 2 ve 3 silindirlere ait bujileri aynı anda ateşler. Bu kutupların biri bozulduğunda paralel iki silindirde de ateşleme olmaz. Sadece sağlam olan kutuba ait iki silindir çalışır. Tamir imkanı yoktur. Bozulması halinde yenisiyle değiştirilir.
Resim

ATMOSFERİK BASINÇ REGULATÖRÜ:
ortamdaki atmosfer basıncına göre emme manifoldunun içerisindeki havanın basıncını düzenler.

ECU:
enjeksiyon sisteminin orkestra şefi diyebiliriz. çeşitli sensörlerden bilgiler alır , bu bilgileri bir yere toplayıp analiz ettikten sonra motorun en verimli çalışmasını sağlayacak komutları gereken yerlere gönderir. ECU nun aynı zamanda arızaları tespit edip saklayabilme özelliği vardır. arıza tespit ettiği anda ''Chek-Engine'' uyarı ışığını yakarak kullanıcısına sitemde arıza olduğunu bildirir. bu arıza kodunu da hafızasına kaydederek giderilmesi için kolaylık sağlar.
Resim
Kullanıcı avatarı
samara
Güven Oto Forum Moderatörü
 
Mesajlar: 1563
Kayıt: Pzt Şub 04, 2008 1:11
Konum: istanbul/avrupa yakası

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen karacabey tarih Sal Oca 12, 2010 7:16

verdiğiniz bilgiler için çok teşekkür ederim bu bilgilerin yanında birde az çok bu parçaların fiyatlarını verebilirseniz bazılarını yedek olarakta olsa kullanabiliriz
karacabey
Yeni üye
 
Mesajlar: 2
Kayıt: Pzt Oca 11, 2010 4:23

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen samara tarih Sal Oca 12, 2010 10:39

yedek olarak sadece krank mili pozisyon sensörü ve benzin pompasını bulundurmanız yeterlidir. yolda kalmanıza neden olabilecek sadece bu iki parça var. diğer tüm sensörler toptan arıza yapsa bile yolda kalmazsınız. araç sizi servis veya tamirciye kadar rahat götürür.
Kullanıcı avatarı
samara
Güven Oto Forum Moderatörü
 
Mesajlar: 1563
Kayıt: Pzt Şub 04, 2008 1:11
Konum: istanbul/avrupa yakası

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen llatifbolat tarih Cmt Nis 10, 2010 5:27

cok yararlı bilgiler paylaşım için teşekkürlerrrrrrrrr
llatifbolat
Üye
 
Mesajlar: 28
Kayıt: Çrş Nis 07, 2010 7:12

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen hduman tarih Pzr Eki 10, 2010 5:56

abi ben bu bilgiler ile yeni araba yaparım valla. çalışmalar için teşekkürler.
hduman
Yeni üye
 
Mesajlar: 11
Kayıt: Prş Şub 04, 2010 5:02

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen saros72 tarih Pzt Kas 29, 2010 5:37

krank mili pozisyon sensörü ve benzin pompasını yedekte bulundurduk farzedersek söküp takmasını kendimiz yapabilirmiyiz..Yapılabilir derseniz resimli bir anlatım çok işimize yarar.. teşekkürler..
Levent GÜL
2004 Samara
İst
03.08.1969
saros72
Üye
 
Mesajlar: 37
Kayıt: Cum Eki 29, 2010 3:29

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen samara tarih Pzt Kas 29, 2010 5:48

krank pozisyon sensörünü söküp takmak kolay. ama benzin pompası için aynı şey söylenemez.
yine de yedeklerini bulundurmak gerekir yollarda rezil olmamak için
Kullanıcı avatarı
samara
Güven Oto Forum Moderatörü
 
Mesajlar: 1563
Kayıt: Pzt Şub 04, 2008 1:11
Konum: istanbul/avrupa yakası

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen deniz78 tarih Pzt Oca 17, 2011 12:14

merhaba arkadaşlar.. geçen araca sibop ayarı yaptırdım. lada servisinde. usta çok sıkı olduğunu söyledi. rolanti valfide değişti. bujileride değiştirmem gerektiğini söylediler. bede okeyledim. yeni taktığımız bujilerden biri hemen siyahlaştı. benzinde iken ilk çalıştırmada sanki ani bir yüklenme varmış gibi. sonra düzeliyor. buji kabloları ve ATEŞLEME MODÜLÜ (BOBİNİ) yenisi ile denendi bunlardA bir sorun yoktu. hava basınçlarıda iyi çıktı. önceden 2-3 ay düz sisten gaz takılı idi. şimdi stafanelli sıralı taktım. gaz da güzel çalışıyor.
enjektörlerin teste gitmesi lazım dedi usta. 60 tl
enjektör başına 90 tl artı işçilik dedi. sizçe bu fiyat nasıl.

birde araçta gaz kelebek gövdesi GM hava akış sensörü bosh bir sıkıntı yaratırmı ?





2001 samara HB 8v 57800 km
Deniz
dacia sandero 2011
1.5 dcı
samandıra
deniz78
Aktif üye
 
Mesajlar: 174
Kayıt: Cum Ara 31, 2010 2:13

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen demura tarih Cum Haz 03, 2011 3:37

valla hocam ladanın kitabını yazmışsınız emeğinize sağlık ne diyelim 2006 1.6 16 valve vega sport kullanıcısı olarak baya bilgilendim sağol
iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler.
demura
Yeni üye
 
Mesajlar: 7
Kayıt: Pzr Ara 21, 2008 3:50
Konum: izmir

Re: Lada enjeksiyon sistemi parçaları

Mesajgönderen sami01234 tarih Pzr Eyl 29, 2013 10:14

Bilgiler için teşekkürler...
Yalnız şu rolanti valfi motorun neresinde, yerini gösterebilirmisiniz ??
sami01234
Üye
 
Mesajlar: 47
Kayıt: Pzt Eki 22, 2012 2:37

Sonraki

Dön Teknik


Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 6 misafir